काठमाडौं । तीन महिनाभन्दा लामो समयदेखि जारी अमेरिका–इरान तनाव र सैन्य द्वन्द्व अन्त्यतर्फ उन्मुख भएको संकेत देखिएसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य उल्लेख्य रूपमा घटेको छ।
युद्ध अन्त्यका लागि मध्यस्थकर्ताको भूमिका निभाइरहेका पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफका अनुसार अमेरिका र इरानबीच लेबनानसहित विभिन्न मोर्चामा जारी सैन्य गतिविधि अन्त्य गर्ने सहमति भएको छ। उनका अनुसार सम्झौतामा आगामी शुक्रबार स्विट्जरल्यान्डमा औपचारिक हस्ताक्षर हुने कार्यक्रम तय गरिएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि दुवै देशबीच सहमति भएको पुष्टि गर्दै सम्झौतापछि विश्व ऊर्जा आपूर्ति पुनः सामान्य अवस्थामा फर्किने बताएका छन्। उनले रणनीतिक महत्वको होर्मुज जलमार्ग पुनः सञ्चालनमा आउने दाबी गरेका छन्।
यद्यपि, अमेरिका र इरान दुवैले सहमतिको पुष्टि गरे पनि सम्झौताका सबै प्रावधान सार्वजनिक गरिएका छैनन्। इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले भने इरानमाथि लगाइएको समुद्री नाकाबन्दी ३० दिनभित्र हटाउने विषयमा समझदारी भएको दाबी गरेका छन्।
सैन्य तनाव कम हुने संकेतसँगै अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा तत्काल प्रभाव देखिएको छ।
यो गिरावट पछिल्ला केही महिनाकै ठूलो मूल्य समायोजनमध्ये एक मानिएको छ। युद्धका कारण तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १५० डलरसम्म पुग्न सक्ने अनुमान गरिँदै आएको अवस्थामा शान्ति प्रक्रियाले बजारलाई राहत दिएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
तेलको मूल्य घट्दा विश्वव्यापी ढुवानी लागत, उत्पादन खर्च तथा उपभोक्ता महँगीमा समेत सकारात्मक प्रभाव पर्ने अपेक्षा गरिएको छ। ऊर्जा आयातमा निर्भर मुलुकहरूका लागि पनि यो खबर राहतपूर्ण मानिएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार यदि शुक्रबार हुने औपचारिक हस्ताक्षर सफलतापूर्वक सम्पन्न भयो भने कच्चा तेलको मूल्य थप घटेर प्रति ब्यारेल ७० देखि ७५ अमेरिकी डलरको दायरामा स्थिर हुन सक्छ।
तर, मध्यपूर्व क्षेत्रमा पुनः कुनै सुरक्षा चुनौती वा क्षेत्रीय तनाव उत्पन्न भए बजार फेरि अस्थिर बन्न सक्ने जोखिम भने कायम रहेको बताइएको छ।
