चार दशकदेखि बीमा क्षेत्रमा क्रियाशील एसके तमोट २७ वर्षदेखि बीमा क्षेत्रको निर्णायक पदमै बसेर काम गर्दै आउनुभएको छ । बीमा क्षेत्रको विज्ञका रुपमा चिनिनुभएका तमोट नेशनल इन्स्योरेन्स कम्पनीबाट शाखा प्रबन्धक पदमा बीमा क्षेत्रमा प्रवेश गर्नुभएको हो । त्यसपछि उहाँ हिमालयन जनरल इन्स्योरेन्स, शिखर इन्स्योरेन्स, रिलायन्स लाइफ हुँदै हाल उहाँ जनरल इन्स्योरेन्स नेपालको महाप्रबन्धकमा कार्यरत हुनुहुन्छ । पूर्वी नेपालको भाेजपुर जिल्लामा जन्मिनुभएका तमोट हाल काठमाडौं काटेश्वरका बासिन्दा हुनुहुन्छ । बीमा क्षेत्रको विस्तार, यस क्षेत्रमा देखिएका समस्या लगायतका विषयमा उहाँसँग अर्थबीमा डटकमका सम्पादक नुरराज कँडेलले गर्नुभएको छोटो कुराकानी :

० बीमा बजार सुरधाका लागि तपाईंको सुझाव के छ ?
– बीमा कम्पनीको भविष्य राम्रो छ । स्वस्थ प्रतिस्पर्धा गरेर अगाडि बढेमा बजार विस्तार राम्रो हुनेछ र बीमा क्षेत्रको दायरा र पहुँच हाम्रो देशको दुर्गम क्षेत्रसम्म फैलाउनु पर्दछ ।

० बैंकहरू मर्फत् बीमा कम्पनीले बीमालेख (बैंकास्याेरेन्स ) बेच्दै आएकोमा यस वर्षको मौद्रिक नीतिमा सो कार्यलाई निरुत्साहित गरेको छ, त्यसले बीमा कम्पनीहरूमा कस्तो असर पर्ला ?
– बीमा नभई बैंकको बचत सुरक्षित हुँदैन । र, बैंकमार्फत् हामीले कुनै न कुनै रुपमा व्यापार पाइराखेका हुन्छौं । यो एक अर्काको आवश्यकतामा भर पर्ने कुरा हो । यसले खासै असर पार्र्दैन ।

० नेपाली बीमा बजार अझै विस्तार भएको छैन, जीवन बीमाबाहेक नीर्जिवन बीमामा सवारी साधन, घर, आगजनी, पशु, बाली, चोरी, प्राकृतिक प्रकोप, दुर्घटना आदिको विस्तार कस्तो छ ?
– विगत तीन/चार वर्षअघि ५ प्रतिशतको हाराहारीमा रहेको बीमा पहुँच हाल आएर २२ प्रतिशत पुग्नुले बीमा बजार विस्तार कस्तो छ भन्ने स्पष्ट देखाएको छ । बीमाको बजार विस्तार अब गतिमा निरन्तर अघि बढिरहने छ ।

० आम्दानी कम भएको र अर्थतन्त्र फस्टाउन नसकेको वर्तमान अवस्थामा बीमा बजार कसरी बढ्ला ?
– इच्छा भयो भने बीमा गर्न आम्दानी खासै फरक पार्दैन । बीमा अत्यावश्यक भइसकेको छ । अन्य अनावश्यक खर्च हटाएरै भए पनि स्वास्थ्य, शिक्षा र बीमा अनिवार्य भइसकेको छ ।

० बीमा त गर्यो तर दाबी गर्ने प्रक्रिया निकै झन्झटिलो छ भनिन्छ ? कतिपय अवस्थामा त कागजात पुर्याउनै नसकेर बीमा दाबी लिन नसकिने अवस्था छ भनिन्छ नि ?
– प्रक्रिया पुर्याउँदा त्यस्तो लागेको हुनसक्छ । आवश्यक कागजात पुग्दा झन्झटिलो हुँदैन । थोरै बीमा शुलक लिएर धेरै बीमाङ्क रकमको क्षतिपूर्ति दिने कुरा हो । प्रक्रिया मिलाउँदा केही समय लाग्नु स्वाभाविक हो ।

० जीवन र नीर्जिवन बीमाको चुक्ता पुँजी पुर्याउन हम्मेहम्मे परेको अवस्था छ यस्तो अवस्थामा मर्जरको सम्भावना कत्तिको छ ?
– जनरल इन्स्योरेन्सकम्पनी नेपालमा पुँजीको समस्या छैन ।

० बीमाको बजार सानो छ, नयाँ जीवन बीमा कम्पनीहरू थपिएका छन्, नीर्जिवन बीमा कम्पनी पनि थपिने प्रक्रियामा छन् यस्तोमा अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा त बढ्दैन ?
– बजार सानो भन्न मिल्दैन । व्यवसाय विस्तार गर्न पर्याप्त बजार छ । तर स्वस्थ प्रतिस्पर्धाबाट अघि बढ्नु पर्दछ । केही वर्ष पहिला बीमा कम्पनी पनि थोरै थिए, बीमाको पहुँच पनि साँघुरो थियो । हाल आएर बीमा कम्पनी थपिएसँगै बजार पनि विस्तार भएको छ ।

० बीमा क्षेत्रमा दक्ष जनशक्तिको खाँचो देखिन्छ, त्यसो हुनुमा मुलुकभित्रै राम्रो तालिमको व्यवस्था नहुुनु हो वा यस क्षेत्रमा उचित प्रतिफल नभएर रोजगारीको आकर्षण नदेखिएको हो ?
– दक्ष जनशक्तिको खाँचो नै छ । किनकि यो प्राविधिक क्षेत्र हो । हाल इन्स्योरेन्स इन्ष्टिच्युट नेपाल लिमिटेडले तालिम दिने व्यवस्था गर्दै आएको छ । अबको ४÷५ वर्षमा बीमा क्षेत्रमा दक्ष जनशक्तिको अभाव हुँदैन ।

० नेपाली बीमकले विदेशी पुनर्विमा कम्पनीसँग बीमा गर्दा अधिकांश बीमा शुल्क विदेशिने गरेको वर्तमान सन्दर्भमा बीमा गरिएको रकम मुलुकभित्रै राख्न के कस्ता व्यवस्थाहरू हुँदैछन् ?
– पुनर्बिमा भनेको जोखिमलाई धेरैतिर छर्ने वा हस्तान्तरण गर्ने हो । नेपालमा पनि पुनर्बिमा कम्पनी छ । केही हिस्साको पुनर्बिमा नेपालमा नै हुन्छ र केही विदेशमा हुन्छ । विदेशी कम्पनी कम्पनीहरुले पनि नेपालमा पुनर्बिमा गराएर बीमा शुल्क तिरेकै छन् । यसो हुँदा बीमा शुल्क भित्रिने र बाहिरिने क्रम भइनै रहन्छ ।

० सबैलाई प्यान अनिवार्य गर्ने नियम लागू गर्न सम्भव होला ?
– यो धेरै राम्रो पहल हो । म यसमा सकारात्मक छु । यसले पारदर्शीता बढाउँदछ । यो राज्यको नीतिनियम अन्तर्गत पर्ने हुनाले सबैले मान्नै पर्दछ ।