काठमाडौं । केही वर्षअघिसम्म बोनस सेयर र हकप्रद सेयरको घोषणासँगै सम्बन्धित कम्पनीको सेयर मूल्यमा उल्लेख्य वृद्धि देखिन्थ्यो। तर पछिल्लो समय लगानीकर्ताहरूले पुँजी वृद्धि मात्र भएर आम्दानी र लाभांश क्षमता नबढे त्यसको प्रत्यक्ष लाभ नहुने बुझ्न थालेपछि यस्ता घोषणाले मात्रै बजारमा उत्साह सिर्जना गर्ने प्रवृत्ति घट्दै गएको छ।
यही क्रममा अभियान लघुवित्त वित्तीय संस्था र युनिभर्सल पावर कम्पनीले शतप्रतिशत हकप्रद सेयर जारी गर्ने तयारी गरेका छन्।
अभियान लघुवित्त वित्तीय संस्थाले आगामी असार ३० गते हुने वार्षिक साधारण सभामा एक बराबर एक अनुपातमा हकप्रद सेयर जारी गर्ने प्रस्ताव पेश गर्ने भएको छ। प्रस्ताव राष्ट्र बैंकबाट स्वीकृत तथा साधारण सभाबाट पारित भएपछि कार्यान्वयनमा आउनेछ।
प्रस्ताव स्वीकृत भएमा हाल एक कित्ता सेयर भएका लगानीकर्ताले थप एक कित्ता सेयर प्रतिकित्ता १०० रुपैयाँका दरले खरिद गर्न सक्नेछन्। हाल कम्पनीको सेयर मूल्य करिब १ हजार ५५ रुपैयाँ रहेको छ।
वित्तीय रूपमा कम्पनीको प्रदर्शनमा सुधार देखिएको छ। चालु आर्थिक वर्षको तेस्रो त्रैमाससम्म कम्पनीको नाफा चार गुणाले बढेर ९ करोड ८४ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। खुद ब्याज आम्दानी दोब्बर भएर २२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ भने खराब कर्जा अनुपात ६.८४ प्रतिशतबाट घटेर ५.१४ प्रतिशतमा झरेको छ।
कम्पनीको प्रतिसेयर आम्दानी (ईपीएस) ५२ रुपैयाँ र प्रतिसेयर नेटवर्थ १५७ रुपैयाँ रहेको छ। यद्यपि कम्पनीले हालसम्म कुनै लाभांश वितरण गरेको छैन।
युनिभर्सल पावर कम्पनीले पनि एक बराबर एक अनुपातमा हकप्रद सेयर जारी गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएको छ। कम्पनीले यसअघि नै साधारण सभाबाट प्रस्ताव पारित गरिसकेको छ भने हकप्रद निष्कासनका लागि मुक्तिनाथ क्यापिटललाई बिक्री प्रबन्धक नियुक्त गरेको छ।
हाल कम्पनीको सेयर मूल्य करिब ३५२ रुपैयाँ रहेको छ। हकप्रद जारी भएपछि उठ्ने रकम दीर्घकालीन ऋण भुक्तानी तथा ४०.७ मेगावाट क्षमताको माथिल्लो छुजुङ खोला जलविद्युत आयोजनामा लगानी गर्न प्रयोग गरिने कम्पनीले जनाएको छ।
चालु आर्थिक वर्षको चैत मसान्तसम्म कम्पनीको नाफा २ करोड ५ लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ। अघिल्लो वर्ष सोही अवधिमा कम्पनीले २ करोड ८० लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको थियो।
११ मेगावाट क्षमताको तल्लो खारे खोला जलविद्युत आयोजनामा बाढीबाट क्षति पुगेपछि विद्युत उत्पादन घट्दा कम्पनीको आम्दानीमा असर परेको थियो। यद्यपि हाल उक्त आयोजना पुनः सञ्चालनमा आइसकेको छ।
कम्पनीको प्रतिसेयर आम्दानी १ रुपैयाँ र प्रतिसेयर नेटवर्थ ११४ रुपैयाँ रहेको छ। पछिल्ला दुई वर्षमा कम्पनीले औसत ९ प्रतिशत लाभांश वितरण गरेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार हकप्रद सेयर आफैंमा सकारात्मक वा नकारात्मक विषय होइन। हकप्रदमार्फत उठाइएको पुँजी कहाँ र कसरी प्रयोग गरिन्छ भन्ने पक्ष बढी महत्वपूर्ण हुन्छ। यदि थप पुँजीले कम्पनीको आम्दानी, नाफा र लाभांश क्षमतामा सुधार ल्याउँछ भने दीर्घकालीन रूपमा लगानीकर्ताले लाभ पाउन सक्छन्। अन्यथा पुँजी वृद्धि मात्रले सेयरधनीलाई अपेक्षित प्रतिफल दिन सक्दैन।
त्यसैले हकप्रद घोषणालाई मात्र आधार बनाएर लगानी निर्णय गर्नुको सट्टा कम्पनीको वित्तीय अवस्था, भविष्यको योजना र आम्दानीको सम्भावनाको मूल्यांकन गर्नुपर्ने सुझाव विश्लेषकहरूको छ।
