काठमाडौँ । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलद्वारा जारी नयाँ अध्यादेशले विभिन्न सरकारी तथा अर्धसरकारी निकायमा रहेका ठूलो संख्याका राजनीतिक नियुक्तिहरू एकैपटक हटाउने मार्ग प्रशस्त गरेको छ। तर नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर नियुक्तिसम्बन्धी कानुन भने यस अध्यादेशमा समावेश गरिएको छैन।
राष्ट्रपति कार्यालयका उच्च स्रोतका अनुसार संवैधानिक नियुक्ति, न्यायाधीश नियुक्ति तथा गभर्नर नियुक्तिसँग सम्बन्धित कानुनहरू जानाजान अध्यादेशको दायराभन्दा बाहिर राखिएका छन्।
यस निर्णयले करिब १५ सयभन्दा बढी पदाधिकारी पदमुक्त हुने अवस्था सिर्जना गरे पनि गभर्नर पद भने सुरक्षित रहने संकेत देखिएको छ। हालका गभर्नर डा. विश्वनाथ पौडेल राजनीतिक सहमतिमा नियुक्त व्यक्तिका रूपमा चिनिन्छन्, जसमा शेरबहादुर देउवा र आरजू देउवाको भूमिका रहेको चर्चा छ। गभर्नर नियुक्तिसम्बन्धी ऐन संशोधन नगरिएकाले उनको पद यथावत रहने सम्भावना बलियो देखिन्छ।
‘सार्वजनिक पदाधिकारीको पदमुक्ति सम्बन्धी विशेष व्यवस्था अध्यादेश, २०८३’ मार्फत ११० वटा ऐन संशोधन गरी १,५३४ जना पदाधिकारी हटाउने तयारी गरिएको छ।
यसअन्तर्गत नेपाल वायुसेवा निगम, गोरखापत्र संस्थान, नेपाल विद्युत् प्राधिकरण, पशुपति क्षेत्र विकास कोष, त्रिभुवन विश्वविद्यालय, बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरण, नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण, लगानी बोर्ड, सामाजिक सुरक्षा कोषलगायत दर्जनौँ निकायका पदाधिकारीहरू पदमुक्त हुनेछन्।
यो अध्यादेशले राजनीतिक नियुक्तिहरूमा व्यापक ‘क्लिनअप’ ल्याउने देखिए पनि केही संवेदनशील तथा शक्तिशाली पदहरू—विशेषतः गभर्नर—लाई जोगाइएको संकेत देखिन्छ। यसले आगामी दिनमा राजनीतिक सन्तुलन र शक्ति समीकरणबारे थप बहस जन्माउने सम्भावना छ।
पदमुक्त हुने निकाय (सूचिसहित)
–नेपाल वायुसेवा
–राष्ट्रिय समाचार
–कर्मचारी सञ्चय
–गोरखापत्र
–नेपाली भाषा प्रकाशन
–चलचित्र जाँच
–सञ्चार संस्थान
–शिक्षक सेवा
–गुठी संस्था र त्यसका
–राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोष
–नेपाल प्रशासनिक प्रशिक्षण प्रतिष्ठान
–नेपाल विद्युत् प्राधिकरण
–लुम्बिनी विकास कोष
–नेपाल संस्कृति विश्वविद्यालय
–पशुपति क्षेत्र विकास कोष
–प्राविधिक शिक्षा तथा व्यवसायिक तालिम परिषद्
–आयुर्वेद चिकित्सा परिषद्
–काठमाडौं उपत्यका विकास प्राधिकरण
–राष्ट्रिय बीउबिजन समिति
–नेपाल खानेपानी संस्थान
–नेपाल स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान
–नागरिक लगानी कोष
–प्रेस काउन्सिल
–नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रतिष्ठान
–कृषि अनुसन्धान परिषद्
–राष्ट्रिय दुग्ध विकास बोर्ड
–काठमाडौं विश्वविद्यालय
–राष्ट्रिय चिया तथा कफी विकास बोर्ड
–बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान
–स्तनपान संरक्षण तथा सम्वर्द्धन समिति
–स्थानीय विकास प्रशिक्षण प्रतिष्ठान
–समाज कल्याण परिषद्
–त्रिभुवन विश्वविद्यालय,
–विश्वविद्यालय अनुदान आयोग
–नेपाल स्काउट
–पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय
–पत्रकार न्यूनतम पारिश्रमिक निर्धारण समिति
–नेपाल नर्सिङ परिषद्
–नेपाल चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट संस्था
–नेपाल स्वास्थ्य व्यवसायी परिषद्
–बीपी कोइराला मेमोरियल क्यान्सर अस्पताल
–पोखरा विश्वविद्यालय
–दूरसञ्चार प्राधिकरण
–नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण
–नगर विकास कोषका कार्यकारी निर्देशक
–औद्योगिक व्यवसाय विकास प्रतिष्ठान
–अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय कारोबार प्रवर्द्धन समिति
–भवन निर्माण तथा व्यवस्था सुदृढिकरण समिति
–नेपाल इन्जिनियरिङ्ग परिषद्
–नेपाल पशु चिकित्सा परिषद्
–बृहत्तर जनकपुर क्षेत्र विकास परिषद्
–शहीद गंगालाल राष्ट्रिय हृदय केन्द्र
–नेपाल फार्मेसी परिषद्
–आदिवासी जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान
–सडक बोर्ड
–धितोपत्र बोर्ड
–प्रतिस्पर्धा प्रवर्द्धन तथा बजार संरक्षण बोर्ड
–सूचना प्रविधि न्यायाधिकरण र त्यसको पुनरावेदन न्यायाधिकरण
–लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालय
–चिकित्सा विज्ञान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान
–सार्वजनिक खरिद पुनरावलोकन समिति
–सूचना आयोग
–वैदेशिक रोजगार प्रवर्द्धन बोर्ड
–बिरूवा क्वारेन्टाइन समिति
–नेपाल ट्रष्टको सञ्चालक समिति
–पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान
–नेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठान
–नेपाल सङ्गीत तथा नाट्यकला प्रज्ञा प्रतिष्ठान
–नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान
–सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालय
–मध्यपश्चिम विश्वविद्यालय
–कृषि तथा वन विज्ञान विश्वविद्यालय
–कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान
–बेपत्ता पारिएका व्यक्तिको छानबिन आयोग
–सत्य निरूपण तथा मेलमिलाप आयोग
–राष्ट्रिय युवा परिषद्
–पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान
–नेपाल खुला विश्वविद्यालय
–निक्षेप तथा कर्जा सुरक्षण कोष प्रवन्ध समिति
–विशेष आर्थिक क्षेत्र प्राधिकरण
–केन्द्रीय श्रम सल्लाहकार परिषद
–सामाजिक सुरक्षा कोष
–विपद् व्यवस्थापन प्राधिकरण
–राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान
–स्वास्थ्य बीमा बोर्ड
–राजर्षि जनक विश्वविद्यालय
–अपाङ्गता राष्ट्रिय निर्देशन समिति
–राष्ट्रिय सहकारी नियमन प्राधिकरण
–लगानी बोर्ड
–राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य समिति
–नेपाल मेडिकल काउन्सिल
–राष्ट्रिय चिकित्सा शिक्षा आयोग
