काठमाडौँ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का सभापति रवि लामिछाने तीनदिने भ्रमणका लागि शुक्रबार पश्चिमी सीमा गड्डाचौकी हुँदै भारत गएका छन्। पाँच महिनाको अन्तरालमा फेरि भारत पुगेका लामिछानेको भ्रमणलाई राजनीतिक वृत्तमा चासोका साथ हेरिए पनि उनले यसलाई व्यक्तिगत धार्मिक यात्रा भएको बताएका छन्।
काठमाडौँबाट विमानमार्फत कैलालीको धनगढी पुगेका लामिछानेले पत्रकारहरूसँग संक्षिप्त कुराकानी गर्दै भ्रमणलाई राजनीतिसँग नजोड्न आग्रह गरे। आफू कारागारमा रहँदा गरेको भाकल पूरा गर्न धार्मिक यात्रामा निस्किएको उनको भनाइ थियो। पत्नी निकितासहित भारत गएका लामिछानेले उत्तराखण्डको नैनीतालस्थित कैँची धाम र आसामको गुवाहाटीस्थित कामाख्या मन्दिरमा दर्शन तथा पूजाअर्चना गर्ने कार्यक्रम छ।
‘पहिलादेखि जाने भाकल पनि थियो। मेरो परिवार पनि आध्यात्मिक भएकाले म कारागारमा हुँदा नै गरेको भाकल पूरा गरौँ भन्ने हो,’ लामिछानेले धनगढी विमानस्थलमा भनेका थिए।
लामिछानेको भ्रमणको प्रमुख गन्तव्य उत्तराखण्डको नैनीताल नजिकै रहेको कैँची धाम हो। प्रसिद्ध आध्यात्मिक सन्त नीम करोली बाबा अर्थात् महाराजजीसँग जोडिएको यो आश्रम भारतका चर्चित धार्मिक स्थलमध्ये एक हो।
नीम करोली बाबा हनुमानका अनन्य भक्त थिए। उनको वास्तविक नाम लक्ष्मण नारायण शर्मा थियो। प्रेम, सेवा, करुणा र भक्तिलाई जीवनको मूल मन्त्र मान्ने बाबाका अनुयायी भारतमा मात्र नभई विश्वका विभिन्न देशमा छन्।
कैँची धामको इतिहास सन् १९६० को दशकसँग जोडिन्छ। बाबा र स्थानीय भक्तहरूको पहलमा यहाँ आश्रम तथा मन्दिर निर्माणको काम अघि बढेको थियो। सन् १९६४ मा यहाँ हनुमान मन्दिर स्थापना गरिएको थियो। पछि यो स्थल बाबाको आध्यात्मिक विरासतसँग जोडिएको प्रमुख तीर्थस्थलका रूपमा विकसित भयो।
सन् १९७३ मा नीम करोली बाबाको निधन भए पनि उनका अनुयायीहरूको आस्था कायमै रह्यो। अहिले कैँची धाम हनुमान भक्त, आध्यात्मिक साधक र मानसिक शान्तिको खोजीमा रहेका मानिसहरूका लागि महत्त्वपूर्ण गन्तव्य बनेको छ।
कैँची धामको नाम यस क्षेत्रको भौगोलिक बनावटसँग जोडिएको मानिन्छ। कुमाउँ पहाडी क्षेत्रमा रहेको यहाँको सडकका घुम्तीहरू कैँचीका दुई पाताजस्तै एकअर्कासँग काटिएको देखिने भएकाले यस ठाउँको नाम ‘कैँची’ रहन गएको विश्वास गरिन्छ।
पहाड, हरियाली र नजिकै बग्ने खोलाले घेरिएको आश्रमको शान्त वातावरणले पनि भक्तजनलाई आकर्षित गर्छ। यहाँ आउनेहरूका लागि यो मन्दिर दर्शन गर्ने स्थल मात्र नभई आस्था, विश्वास र मानसिक शान्ति खोज्ने गन्तव्यसमेत हो।
कतिपय भक्तजन मनोकामना पूरा हुने विश्वासका साथ यहाँ पुग्छन् भने केही कठिन समयमा गरेको भाकल पूरा गर्न आउँछन्। कतिपयले आध्यात्मिक प्रेरणा र जीवनका चुनौती सामना गर्ने आत्मबल प्राप्त गर्ने उद्देश्यले पनि धामको दर्शन गर्ने गरेका छन्।
कैँची धामको चर्चा धार्मिक क्षेत्रबाहिर पनि फैलिएको छ। एप्पलका सहसंस्थापक स्टीभ जब्स र फेसबुकका संस्थापक मार्क जुकरबर्ग यस आश्रमसँग जोडिएका चर्चित व्यक्तित्व हुन्।
प्रकाशित विवरणअनुसार सन् १९७४ मा भारत भ्रमणमा आएका जब्स नीम करोली बाबालाई भेट्न चाहन्थे। तर उनी आश्रम पुग्नुअघि नै सन् १९७३ मा बाबाको निधन भइसकेको थियो।
जब्सले पछि जुकरबर्गलाई पनि भारतको धार्मिक स्थल भ्रमण गर्न सुझाव दिएका थिए। फेसबुकको सुरुवाती चरणमा कम्पनी कठिन अवस्थाबाट गुज्रिरहेका बेला जुकरबर्ग सन् २००८ मा कैँची धाम पुगेका थिए।
सन् २०१५ मा अमेरिकी क्यालिफोर्नियास्थित फेसबुक मुख्यालयमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँगको संवादका क्रममा जुकरबर्गले कम्पनीको कठिन समयमा जब्सको सुझावअनुसार भारतको एउटा मन्दिर भ्रमण गरेको बताएका थिए। उक्त यात्राले फेसबुकको उद्देश्यप्रतिको आफ्नो विश्वास बलियो बनाउन मद्दत गरेको उनको भनाइ थियो।
यी चर्चित व्यक्तित्वहरूको भ्रमणसँगै कैँची धामले अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यम र आध्यात्मिक पर्यटनमा थप चर्चा पाएको छ।
लामिछानेको धार्मिक यात्राको अर्को गन्तव्य आसामको गुवाहाटीस्थित कामाख्या मन्दिर हो। नीलाचल पहाडमा अवस्थित यो मन्दिर हिन्दू धर्मको शक्तिपूजा परम्परामा विशेष महत्त्व राख्ने धार्मिक स्थल हो।
देवी कामाख्यालाई समर्पित यस मन्दिरको सम्बन्ध शाक्त तथा तान्त्रिक परम्परासँग जोडिएको छ। भारतका प्रमुख शक्तिपीठमध्ये एक मानिने कामाख्या मन्दिरमा वर्षभरि ठूलो सङ्ख्यामा श्रद्धालु पुग्ने गर्छन्।
विशेषगरी अम्बुबाची मेलाका बेला यो मन्दिरमा भक्तजनको उल्लेख्य भीड लाग्छ। धार्मिक विश्वासअनुसार उक्त पर्व देवीको वार्षिक ऋतुचक्रसँग सम्बन्धित छ र यसले नारीशक्ति तथा प्रजनन क्षमताको प्रतीकात्मक महत्त्व बोकेको छ।
कैँची धाम र कामाख्या मन्दिर दुवै भारतका चर्चित धार्मिक गन्तव्य हुन्। लामिछानेले आफ्नो भ्रमणलाई व्यक्तिगत आस्था र कारागारमा रहँदा गरेको भाकल पूरा गर्ने उद्देश्यसँग जोड्दै राजनीतिक अर्थ नलगाउन आग्रह गरेका छन्।
