काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको बाँकी कार्यकालमा संसद्को नियन्त्रण कसको हातमा रहने भन्ने निर्धारण गर्ने मध्यावधि निर्वाचन नोभेम्बर ३ मा हुँदैछ। निर्वाचनमा प्रतिनिधिसभाका सबै ४३५ सिट, सिनेटका ३५ सिट र ३६ राज्यका गभर्नर पदका लागि मतदान हुनेछ।
बढ्दो जीवनयापन खर्च, इरानसँगको युद्ध र राष्ट्रपति ट्रम्पको घट्दो लोकप्रियता निर्वाचनका प्रमुख मुद्दा बनेका छन्। रिपब्लिकन पार्टीको पकड रहेका केही क्षेत्रमा समेत डेमोक्रेटिक उम्मेदवारले चुनौती दिइरहेका छन्। तर निर्वाचन क्षेत्रको पुनःसीमांकन, चुनावी खर्च र राज्यअनुसार फरक राजनीतिक समीकरणका कारण परिणामबारे निश्चित निष्कर्ष निकाल्न कठिन छ। रोयटर्सको विश्लेषण अनुसार अर्थतन्त्र र जीवनयापन खर्च मतदाताका प्रमुख चासोमध्ये छन्।
हाल सिनेटमा रिपब्लिकनका ५३ र डेमोक्रेटिक पक्षका ४७ सदस्य छन्। माथिल्लो सदनमा नियन्त्रण लिन डेमोक्रेटहरूले चार सिटको खुद लाभ हासिल गर्नुपर्नेछ।
सिनेटका लागि नर्थ क्यारोलिना, टेक्सास, ओहायो, मेन, अलास्का, आयोवा, कन्सास र मिसिगनका प्रतिस्पर्धालाई विशेष महत्त्वका साथ हेरिएको छ।
नर्थ क्यारोलिनामा डेमोक्रेट रोय कुपर र रिपब्लिकन माइकल ह्वाटलीबीच प्रतिस्पर्धा हुँदैछ। टेक्सासमा डेमोक्रेट जेम्स तालारिको र रिपब्लिकन केन प्याक्सटन आमनेसामने छन्। ओहायोमा डेमोक्रेट सेरोड ब्राउन र रिपब्लिकन जोन हस्टेडबीच प्रतिस्पर्धा छ।
मेनमा रिपब्लिकन सिनेटर सुसान कोलिन्सको प्रतिस्पर्धालाई पनि महत्त्वका साथ हेरिएको छ। अलास्कामा डेमोक्रेट मेरी पेल्टोला, आयोवामा रिपब्लिकन एस्ले हिन्सन र डेमोक्रेट जोस टुरेक तथा कन्सासमा डेमोक्रेट एडम ह्यामिल्टन र रिपब्लिकन रोजर मार्सलबीचको प्रतिस्पर्धाले सिनेटको समीकरणमा प्रभाव पार्न सक्छ।
मिसिगनमा रिपब्लिकन माइक रोजर्स र डेमोक्रेट अब्दुल एल–सायेद प्रतिस्पर्धामा छन्। यी राज्यका नतिजाले सिनेटमा दुवै दलको शक्ति सन्तुलन निर्धारण गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछन्। प्रमुख सिनेट प्रतिस्पर्धाबारे रोयटर्सको विवरण मा पनि विभिन्न राज्यका चुनावी प्रतिस्पर्धालाई निर्णायक मानिएको छ।
प्रतिनिधिसभाका सबै ४३५ सिटमा निर्वाचन हुँदैछ। बहुमत कायम गर्न कुनै दलले कम्तीमा २१८ सिट जित्नुपर्छ। त्यसैले प्रतिनिधिसभाको नियन्त्रण कायम राख्ने वा परिवर्तन गर्ने दुवै दलको प्रयास यस निर्वाचनको मुख्य पक्ष बनेको छ।
न्युयोर्क, नेब्रास्का, पेन्सिलभेनिया, न्यु जर्सी, भर्जिनिया र आयोवाका निर्वाचन क्षेत्रलाई महत्त्वपूर्ण मानिएको छ। भर्जिनियाका रिपब्लिकन बहुल क्षेत्रमा डेमोक्रेटिक उम्मेदवारले जित हासिल गरेमा त्यसले अन्य क्षेत्रमा पनि चुनावी प्रभावको संकेत दिन सक्छ।
यद्यपि, अलाबामा र टेक्सासका केही निर्वाचन क्षेत्रमा डेमोक्रेटहरूले आफ्ना सिट जोगाउनुपर्ने चुनौती छ। निर्वाचन क्षेत्रको पुनःसीमांकन र उम्मेदवारहरूको चुनावी खर्चले प्रतिस्पर्धाको स्वरूपमा प्रभाव पार्न सक्ने देखिएको छ।
संघीय संसद्को निर्वाचनसँगै ३६ राज्यमा गभर्नर चयनका लागि पनि मतदान हुँदैछ। यी प्रतिस्पर्धाले राज्यस्तरमा दलहरूको प्रभाव र राष्ट्रपति ट्रम्पको राजनीतिक अवस्थाबारे मतदाताको धारणा बुझ्न मद्दत गर्नेछन्।
टेक्सासमा डेमोक्रेट जिना हिनोजोसा र रिपब्लिकन ग्रेग एबटबीच प्रतिस्पर्धा छ। ओहायोमा डेमोक्रेट एमी एक्टनले रिपब्लिकन विवेक रामास्वामीलाई चुनौती दिएकी छन्। नेभाडामा रिपब्लिकन गभर्नर जो लोम्बार्डो र डेमोक्रेट आरोन फोर्डबीच प्रतिस्पर्धा हुँदैछ।
गभर्नर पदका नतिजाले संघीय संसद्को परिणामलाई प्रत्यक्ष रूपमा निर्धारण नगरे पनि राज्यस्तरमा दलहरूको संगठनात्मक शक्ति, स्थानीय मुद्दा र राष्ट्रिय राजनीतिक वातावरणबारे महत्त्वपूर्ण संकेत दिनेछन्।
अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनले राष्ट्रपति ट्रम्पको बाँकी कार्यकालमा विधायिकी एजेन्डा अघि बढाउन कस्तो राजनीतिक वातावरण रहनेछ भन्ने निर्धारण गर्नेछ। रिपब्लिकनले दुवै सदनमा आफ्नो नियन्त्रण कायम राखेमा प्रशासनलाई विधेयक अघि बढाउन सहज हुन सक्छ। डेमोक्रेटहरूले कुनै सदनमा बहुमत हासिल गरेमा प्रशासनका नीतिमाथि संसदीय निगरानी र प्रतिपक्षी चुनौती बढ्न सक्छ।
जीवनयापन खर्च, विदेश नीति, आप्रवासन, स्वास्थ्य सेवा र स्थानीय आर्थिक अवस्थाजस्ता मुद्दाले मतदाताको निर्णयमा भूमिका खेल्नेछन्। नोभेम्बर ३ को मतदानपछि आउने नतिजाले अमेरिकी संसद्को शक्ति सन्तुलन र ट्रम्प प्रशासनको राजनीतिक कार्यदिशामा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने स्पष्ट हुनेछ।
