काठमाडौं। प्राकृतिक विपत्ति, आर्थिक चुनौती र राजनीतिक अस्थिरताबीच पनि नेपालका निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूले गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा अपेक्षाभन्दा राम्रो व्यवसायिक प्रदर्शन गरेका छन्। जोखिम बढ्दै गएको अवस्थामा पनि कम्पनीहरूले बीमितका ठूलो संख्यामा दाबी भुक्तानी गर्दै आफ्नो वित्तीय तथा सेवा क्षमताको प्रदर्शन गरेका हुन्।
गत आर्थिक वर्षमा सञ्चालनमा रहेका १४ निर्जीवन बीमा कम्पनीले १ लाख ५८ हजार ६९३ वटा दाबीबापत कुल ३० अर्ब ४० करोड ३३ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेका छन्। प्राकृतिक विपत्तिलगायत विभिन्न जोखिमबाट भएको क्षतिको दाबी भुक्तानीमा कम्पनीहरूले ठूलो रकम खर्चिए पनि बीमा व्यवसायमा निरन्तरता देखिएको छ।
विशेषगरी बाढी, पहिरो, आगलागी, दुर्घटना तथा अन्य प्राकृतिक तथा मानवीय जोखिमका घटना बढिरहेका बेला निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूले बीमितको दाबी भुक्तानीलाई प्राथमिकतामा राखेका छन्। यसले जोखिम व्यवस्थापनमा बीमा क्षेत्रको भूमिका थप महत्वपूर्ण बन्दै गएको देखाउँछ।
गत आर्थिक वर्षमा रकमका आधारमा सबैभन्दा धेरै दाबी भुक्तानी गर्ने कम्पनी सगरमाथा लुम्बिनी इन्स्योरेन्स (सलिको) बनेको छ। कम्पनीले १७ हजार १०७ वटा दाबीबापत ४ अर्ब ९६ करोड ३५ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेको छ।
शिखर इन्स्योरेन्सले २७ हजार ३९ वटा दाबीबापत ४ अर्ब ५ करोड २३ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेको छ। दाबी संख्याका आधारमा भने शिखर सबैभन्दा अगाडि छ।
सिद्धार्थ प्रिमियर इन्स्योरेन्सले १५ हजार ६७ वटा दाबीबापत ३ अर्ब ५२ करोड ५० लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेको छ भने एनएलजी इन्स्योरेन्सले १३ हजार ४१ वटा दाबीबापत ३ अर्ब १९ करोड ७२ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेको छ।
त्यस्तै, हिमालयन एभरेष्टले १५ हजार १७८ वटा दाबीबापत २ अर्ब ५४ करोड २४ लाख रुपैयाँ र आईजीआई प्रुडेन्सियलले १४ हजार ४६३ वटा दाबीबापत २ अर्ब १९ करोड १३ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेका छन्।
नेको इन्स्योरेन्सले ११ हजार ४८५ दाबीबापत १ अर्ब ८९ करोड २ लाख रुपैयाँ, युनाइटेड अजोडले ८ हजार ६८० दाबीबापत १ अर्ब ८२ करोड ७१ लाख रुपैयाँ र सानिमा जीआईसीले ६ हजार ७५४ दाबीबापत १ अर्ब ७४ करोड ७१ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेका छन्।
ओरिएन्टल इन्स्योरेन्सले ५ हजार ८१५ दाबीबापत १ अर्ब ६८ करोड ३२ लाख रुपैयाँ, नेपाल इन्स्योरेन्सले ९ हजार ९३८ दाबीबापत १ अर्ब २६ करोड ११ लाख रुपैयाँ तथा नेशनल इन्स्योरेन्सले १ हजार ८३१ दाबीबापत ७१ करोड ९ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेका छन्।
त्यसैगरी, प्रभु इन्स्योरेन्सले १० हजार ५६६ दाबीबापत ५० करोड १२ लाख रुपैयाँ र राष्ट्रिय बीमा कम्पनीले १ हजार ७२९ दाबीबापत ३० करोड २३ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेका छन्।
प्राकृतिक विपत्ति तथा आर्थिक–राजनीतिक अनिश्चितताले व्यवसायिक वातावरणमा चुनौती थपे पनि निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूले ठूलो रकमको दाबी भुक्तानी गर्न सफल हुनु क्षेत्रका लागि सकारात्मक संकेत हो।
एकातिर बीमा कम्पनीमाथि दाबी भुक्तानीको दबाब बढेको छ भने अर्कोतर्फ बीमितले क्षतिपूर्ति पाउने क्रमले बीमाप्रतिको भरोसा कायम राख्न सहयोग गरेको छ। पछिल्लो समय बाढी, पहिरो, आगलागी तथा दुर्घटनाका घटना बढिरहँदा निर्जीवन बीमाको आवश्यकता र महत्वसमेत थप स्पष्ट हुँदै गएको छ।
समग्रमा, प्रतिकूल आर्थिक तथा राजनीतिक वातावरण र प्राकृतिक विपत्तिको दबाबका बीच निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूले ठूलो रकमको दाबी व्यवस्थापन गर्न सक्नु क्षेत्रको अपेक्षाकृत सबल प्रदर्शनका रूपमा देखिएको छ। आगामी दिनमा जोखिम व्यवस्थापन, दाबी भुक्तानीको गति र बीमा पहुँच विस्तार गर्न सके निर्जीवन बीमा क्षेत्रले अर्थतन्त्रमा अझ प्रभावकारी भूमिका निर्वाह गर्न सक्ने देखिन्छ।
