काठमाडौं । भारतबाट पेट्रोलियम पदार्थको खरिद मूल्य प्रतिलिटर २० रुपैयाँभन्दा बढीले बढेर आए पनि नेपाल आयल निगमले तत्काल उपभोक्ता मूल्य नबढाउने निर्णय गरेको छ । भोटेकोशीमा आएको असाधारण बाढीबाट सिर्जित परिस्थिति तथा नजिकिँदो चाडपर्वलाई ध्यानमा राख्दै निगमले बढेको लागत तत्काल आफैंले बेहोर्ने भएको हो ।
निगमको निर्णयसँगै दसैंको मुखमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य बढ्ने सम्भावना तत्कालका लागि टरेको छ । तर, हालकै खुद्रा मूल्य कायम राख्दा निगमलाई आगामी १५ दिनमा ३ अर्ब २० करोड ३८ लाख रुपैयाँ घाटा हुने प्रक्षेपण गरिएको छ ।
निगमका अनुसार इन्डियन आयल कर्पोरेसन (आईओसी) बाट असोज १४ गते प्राप्त नयाँ खरिद मूल्यमा पेट्रोल प्रतिलिटर २० रुपैयाँ ४४ पैसा र डिजेल २० रुपैयाँ २१ पैसा बढेको छ । त्यस्तै, मट्टितेलको खरिद मूल्य प्रतिलिटर १५ रुपैयाँ ९६ पैसा र हवाई इन्धनको १८ रुपैयाँ ६६ पैसा बढेर आएको छ ।
खाना पकाउने एलपी ग्यासको खरिद मूल्यसमेत प्रतिसिलिन्डर ८१ रुपैयाँ ३२ पैसा बढेको निगमले जनाएको छ ।
सबै प्रमुख पेट्रोलियम पदार्थको खरिद मूल्य बढे पनि निगम सञ्चालक समितिको बुधबार बसेको बैठकले साबिककै खुद्रा बिक्री मूल्यलाई निरन्तरता दिने निर्णय गरेको हो । उक्त निर्णय असोज १५ गते अर्थात् अक्टोबर १ को बिहान १२ बजेर १ मिनेटदेखि लागू भएको छ ।
दसैंका बेला यात्रु आवागमन, मालसामान ढुवानी तथा घरायसी इन्धनको माग बढ्ने गर्छ । यस्तो समयमा पेट्रोल तथा डिजेलको मूल्य बढ्दा यातायात र ढुवानी लागतमा समेत थप दबाब पर्न सक्थ्यो । त्यस्तै, एलपी ग्यासको मूल्य बढेको भए घरायसी उपभोक्ताको खर्चसमेत बढ्ने थियो ।
तर, मूल्य यथावत् राख्ने निर्णयसँगै तत्कालका लागि उपभोक्ताले थप आर्थिक भार बेहोर्नुपर्ने अवस्था टरेको छ । यसको वित्तीय लागत भने निगमले व्यहोर्नुपर्ने भएको छ ।
निगमले सार्वजनिक गरेको प्रक्षेपणअनुसार हालको बिक्री मूल्य कायम राख्दा आगामी १५ दिनमा ३ अर्ब २० करोड ३८ लाख रुपैयाँ घाटा हुने देखिएको हो । यो अनुमानित घाटा भएकाले वास्तविक घाटा बिक्रीको परिमाण, अन्तर्राष्ट्रिय बजारको मूल्य र अन्य लागतका आधारमा फरक पर्न सक्ने निगमले जनाएको छ ।
निगमले पेट्रोलियम पदार्थअनुसार छुट्टाछुट्टै घाटाको विवरण भने सार्वजनिक गरेको छैन ।
साबिककै खुद्रा मूल्य कायम रहने भएकाले काठमाडौं, पोखरा र दिपायलमा पेट्रोल, डिजेल तथा मट्टितेल प्रतिलिटर २०० रुपैयाँमा बिक्री हुनेछन् । सुर्खेत र दाङमा प्रतिलिटर १९९ रुपैयाँ तथा पहिलो वर्गअन्तर्गतका क्षेत्रमा १९७ रुपैयाँ ५० पैसा कायम छ ।
१४.२ किलोको एलपी ग्यासको मूल्य प्रतिसिलिन्डर २ हजार ६० रुपैयाँ कायम गरिएको छ । आन्तरिकतर्फ हवाई इन्धन प्रतिलिटर २४९ रुपैयाँ तथा काठमाडौंका लागि अन्तर्राष्ट्रिय हवाई इन्धन प्रतिकिलोलिटर १ हजार ६७७ अमेरिकी डलर कायम छ ।
निगमका अनुसार पेट्रोलियम पदार्थको उक्त मूल्य डिपो वा कार्यालयबाट १५ किलोमिटरसम्म तथा एलपी ग्यासको मूल्य उद्योगबाट ५० किलोमिटरसम्मका लागि लागू हुनेछ ।
पोखरा र भैरहवाको अन्तर्राष्ट्रिय हवाई इन्धनको बिक्री मूल्य भने लागत बराबर हुने ‘ब्रेकइभन’ बिन्दुमा कायम गरिएको निगमले जनाएको छ ।
निगमले मध्यपूर्वमा जारी युद्धका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा उतारचढाव आएको जनाएको छ । यही परिस्थितिका कारण आईओसीबाट प्राप्त नयाँ खरिद मूल्यअनुसार स्वचालित मूल्य प्रणालीबाट तत्काल मूल्य समायोजन गर्न नसकिएको निगमको भनाइ छ ।
नेपालले प्रशोधित पेट्रोलियम पदार्थ मुख्यतः आईओसीबाट खरिद गर्दै आएको छ । त्यसैले आईओसीको खरिद मूल्य बढ्दा नेपालको आयात लागतमा प्रत्यक्ष असर पर्छ । तर, आयात लागतमा भएको वृद्धि तत्कालै उपभोक्ता मूल्यमा समायोजन हुनुपर्ने बाध्यता भने हुँदैन ।
यसपटक निगमले भोटेकोशी बाढीपछिको अवस्था, चाडपर्व तथा उपभोक्ताको हितलाई ध्यानमा राख्दै बढेको खरिद लागत तत्काल खुद्रा मूल्यमा नथप्ने निर्णय गरेको हो ।
यसबाट दसैंको मुखमा इन्धनको थप मूल्यवृद्धि तत्कालका लागि रोकिएको छ । तर, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा उच्च मूल्य कायम रहेमा निगममाथिको वित्तीय दबाब थप बढ्ने देखिन्छ । हालका लागि मूल्य स्थिर राख्ने निर्णय गरेको निगमले आगामी दिनमा मूल्य समायोजनबारे भने कुनै नयाँ निर्णय सार्वजनिक गरेको छैन ।
