काठमाडौँ — सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले नेपालको हालसम्मकै सबैभन्दा ठूलो र जटिल सम्पत्ति शुद्धीकरण मुद्दा विशेष अदालतमा दायर गरेको छ। धितोपत्र, बीमा र बैंकिङ क्षेत्रलाई केन्द्र बनाएर संगठित रूपमा गरिएको भनिएको वित्तीय अपराधसम्बन्धी यस प्रकरणमा ३९ जनालाई प्रतिवादी बनाइएको छ।
विभागले पाँच महिनासम्म विस्तृत अनुसन्धान गरेर तयार पारेको अभियोगपत्र बिहीबार अदालतमा दायर गरेको हो। उक्त अभियोगपत्रअनुसार कुल बिगो दाबी १ खर्ब ६ अर्ब २ करोड ५० लाख १० हजार ७४७ रुपैयाँ रहेको छ। साथै, प्रतिवादीहरूबाट उक्त बिगोको दोब्बर बराबर जरिवाना समेत माग गरिएको जनाइएको छ।
अनुसन्धान प्रतिवेदनमा धितोपत्र बजार, बीमा क्षेत्र र बैंकिङ प्रणालीको दुरुपयोग गरेर जालसाजीपूर्ण कारोबार, मूल्य चलखेल, सेयर कर्नरिङ तथा रकम हेरफेरमार्फत गैरकानुनी सम्पत्ति आर्जन गरिएको उल्लेख छ। राज्यका नियामक निकाय, राजनीतिक पहुँच तथा संस्थागत संरचनाको दुरुपयोग गर्दै लामो समयसम्म यस्तो गतिविधि सञ्चालन गरिएको दाबी विभागले गरेको छ।
विभागका अनुसार यो प्रकरण सामान्य वित्तीय अनियमितता मात्र नभई संगठित ढंगले सञ्चालन गरिएको ठूलो आर्थिक अपराधको उदाहरण हो, जसले देशको वित्तीय प्रणालीलाई नै प्रभावित पारेको आरोप लगाइएको छ।
अभियोगपत्रमा व्यवसायी दीपक भट्टलाई सबैभन्दा ठूलो बिगो दाबी गरिएको छ। उनलाई करिब २६ अर्ब ६३ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको सम्पत्ति शुद्धीकरण गरेको आरोप लगाइएको छ। उनी हाल प्रहरी हिरासतमा रहेका छन् र अनुसन्धानकै क्रममा नियन्त्रणमा लिइएको बताइएको छ।
त्यस्तै, सुलभ अग्रवालविरुद्ध करिब २५ अर्ब ५९ करोड रुपैयाँभन्दा बढी बिगो दाबी गरिएको छ। उनका परिवारका सदस्यहरू सुभी अग्रवाल र कृषिभ अग्रवाललाई पनि यसै प्रकरणमा प्रतिवादी बनाइएको छ। अभियोगपत्रमा उनीहरूको नाममा भएका तथा स्थानान्तरण गरिएका सम्पत्तिहरू समेत शंकास्पद कारोबारमार्फत प्राप्त भएको दाबी गरिएको छ।
अन्य प्रतिवादीमध्ये ऋषिराज मोरमाथि करिब ३ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँभन्दा बढी बिगो दाबी गरिएको छ। त्यसैगरी अमित मोर, राजकुमार मोर लगायतमाथि पनि करोडौँ रुपैयाँ बराबरको गैरकानुनी कारोबारमार्फत लाभ लिएको आरोप लगाइएको छ।
भृकुटी स्टक ब्रोकिङ कम्पनीमार्फत ठूलो मात्रामा रकम प्रवाह गरी व्यक्तिगत लाभ लिएको आरोपमा सन्दीप चाचन अग्रवाल र सोही संस्थासम्बन्धी पक्षहरूविरुद्ध पनि करिब १४ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँभन्दा बढी बिगो दाबी गरिएको छ।
यसैगरी साहिल अग्रवालमाथि करिब ६ अर्ब ४ करोड रुपैयाँभन्दा बढी सम्पत्ति शुद्धीकरण गरेको आरोप लगाइएको छ।
अभियोगपत्रमा हिमालयन रि–इन्स्योरेन्स, विभिन्न माइक्रो इन्स्योरेन्स कम्पनी, बैंकर कम्पनी तथा इन्भेष्टमेन्ट सम्बन्धी संस्थाहरूको नाम उल्लेख गर्दै ती संस्थाहरू प्रयोग गरेर अवैध कारोबार गरिएको दाबी गरिएको छ।
त्यसैगरी, धितोपत्र बजारमा मूल्य कृत्रिम रूपमा बढाउने वा घटाउने, कम्पनीको सेयर मूल्यमा चलखेल गर्ने, र आन्तरिक सूचनाको दुरुपयोग गरी नाफा कमाउने कार्यहरू भएको पनि आरोप लगाइएको छ।
सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले पाँच महिनासम्म प्रमाण संकलन, वित्तीय प्रवाहको विश्लेषण तथा सम्बन्धित निकायहरूसँग समन्वय गरेर अनुसन्धान अघि बढाएको जनाएको छ। सोही आधारमा विस्तृत अभियोगपत्र तयार गरी विशेष अदालतमा पेश गरिएको हो।
विभागका अधिकारीहरूले यो मुद्दा नेपालको इतिहासमै सबैभन्दा ठूलो वित्तीय अपराधसँग सम्बन्धित रहेको दाबी गर्दै यसले संगठित आर्थिक अपराधको जालो उजागर गरेको बताएका छन्।
यो मुद्दा केवल ठूलो बिगो दाबीको कारण मात्र होइन, यसको संरचना, संलग्न पक्षहरूको संख्या र वित्तीय क्षेत्रसँगको गहिरो सम्बन्धका कारण पनि अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिएको छ। अदालतमा सुनुवाइ अघि बढेसँगै यस प्रकरणले नेपालको वित्तीय नियमन, बजार पारदर्शिता र संस्थागत जवाफदेहितामाथि गम्भीर प्रश्न उठाउने अपेक्षा गरिएको छ।
