काठमाडौं । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनचाँदीको मूल्यमा पुनः तेजी देखिन थालेको छ। सुनको मूल्य प्रतिट्रोय औंस ४ हजार १०० डलरमाथि उक्लिँदा चाँदी पनि ५३ डलर नाघेको छ। पछिल्लो मूल्यवृद्धिसँगै अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संस्थाहरूले सुनचाँदीको दीर्घकालीन मूल्यबारे गरेका प्रक्षेपण पुनः चर्चामा आएका छन्।
सोमबार नेपाली समयअनुसार बिहान अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य १.३६ प्रतिशतले बढेर प्रतिट्रोय औंस ४ हजार १२१.५५ डलर पुगेको थियो। त्यस्तै, चाँदीको मूल्य २.२५ प्रतिशतले बढेर ५३.१० डलर कायम भएको थियो। रोयटर्सका अनुसार कारोबारको अर्को चरणमा सुन ४ हजार १२९.६९ डलर र चाँदी ५३.३१ डलरसम्म पुगेको थियो।
अघिल्लो साता पनि सुनको मूल्य करिब ५ प्रतिशतले बढेको थियो। यससँगै बजारमा सुनको मूल्यले पुनः उकालो यात्रा समात्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ। यद्यपि पछिल्लो वृद्धिलाई दीर्घकालीन तेजीको संकेत मान्ने वा अघिल्लो गिरावटपछिको सुधारका रूपमा हेर्ने भन्नेमा विश्लेषकहरूबीच फरक धारणा छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य घट्नु र अमेरिकी डलर केही कमजोर हुनुले सुनको मूल्य बढ्न सहयोग गरेको छ।
इरानसँगको द्वन्द्व अन्त्य गर्ने विषयमा वार्ता भइरहेका बेला अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले थप आक्रमणको सम्भावना न्यून रहेको बताएपछि तेल आपूर्तिमा अवरोध आउने चिन्ता कम भएको हो। यसले कच्चा तेलको मूल्यमा दबाब सिर्जना गरेको छ।
तेलको मूल्य घट्दा मुद्रास्फीतिको दबाब कम हुने अपेक्षा बढ्छ। फलस्वरूप अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर लामो समयसम्म उच्च राख्नुपर्ने सम्भावना कमजोर हुन सक्छ। ब्याज आम्दानी नदिने सुनका लागि ब्याजदर घट्ने अपेक्षा सकारात्मक मानिन्छ।
तर अमेरिकी अर्थतन्त्रका पछिल्ला तथ्यांकले सुनको मूल्यमा दबाब सिर्जना गर्न सक्ने देखिएको छ। अक्टोबरमा रोजगारी वृद्धि अपेक्षाभन्दा बलियो देखिएको छ भने बेरोजगारी दर ४.१ प्रतिशतमा झरेको छ। यसले अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले डिसेम्बरमा ब्याजदर बढाउन सक्ने अनुमानलाई बल दिएको छ।
बजारले डिसेम्बरमा ब्याजदर वृद्धि हुने सम्भावना ७९ प्रतिशत आँकेको छ। यसअघि यो सम्भावना ७१ प्रतिशत थियो। अब नोभेम्बर १० मा सार्वजनिक हुने अमेरिकी उपभोक्ता मूल्य सूचकांक र नोभेम्बर १३ को उत्पादक मूल्य सूचकांकले सुनचाँदीको आगामी दिशा निर्धारण गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछन्।
अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संस्थाहरूले सुनको मूल्यमा दीर्घकालीन सम्भावना अझै सकारात्मक रहेको बताएका छन्। तर पछिल्लो समय ब्याजदर र मुद्रास्फीतिसम्बन्धी जोखिमका कारण केही संस्थाले आफ्ना मूल्य लक्ष्य घटाएका छन्।
गोल्डम्यान स्याक्सले सन् २०२६ को अन्त्यसम्म सुनको मूल्य प्रतिऔंस ४ हजार १५० डलर पुग्ने प्रक्षेपण गरेको छ। यसअघि बैंकले ४ हजार ६५० डलरको लक्ष्य राखेको थियो। त्यस्तै, सन् २०२७ को अन्त्यसम्मको लक्ष्य पनि ५ हजार ४०० डलरबाट घटाएर ४ हजार ८०० डलरमा झारेको छ।
यूबीएसले भने सन् २०२७ को पहिलो छ महिनाभित्र सुनको मूल्य ५ हजार डलर पुग्न सक्ने अनुमान गरेको छ।
रोयटर्सले अक्टोबरमा गरेको ३० विश्लेषक तथा कारोबारीको सर्वेक्षणअनुसार सन् २०२७ मा सुनको औसत मूल्य प्रतिऔंस ४ हजार ६५० डलर पुग्ने अनुमान गरिएको छ। सोही सर्वेक्षणले चाँदीको औसत मूल्य ६६.७५ डलर पुग्न सक्ने देखाएको छ।
विश्व बैंकले सन् २०२७ मा सुनको औसत मूल्य ४ हजार २५० डलर र चाँदीको औसत मूल्य ६२ डलर रहने प्रक्षेपण गरेको छ। जेपी मोर्गनले भने सन् २०२६ को चौथो त्रैमासिकमा चाँदीको मूल्य ६३ डलर पुग्न सक्ने र सन् २०२७ मा पनि औसत ६३ डलर कायम रहने अनुमान गरेको छ।
यी प्रक्षेपण फरक–फरक समयावधि र बजार अवस्थाका आधारमा गरिएकाले वर्षको अन्त्यको लक्ष्य, निश्चित अवधिमा पुग्न सक्ने मूल्य र वार्षिक औसतलाई एउटै रूपमा बुझ्न भने हुँदैन।
विश्व सुन परिषद्का अनुसार सन् २०२६ को तेस्रो त्रैमासमा विश्वका केन्द्रीय बैंक तथा अन्य आधिकारिक संस्थाहरूले आफ्नो सञ्चितिमा खुद ३२१ टन सुन थपेका छन्। यो अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ४२ प्रतिशत बढी हो।
त्यस्तै, सुनमा आधारित एक्सचेन्ज ट्रेडेड फन्ड (ईटीएफ) मा पनि खुद २११ टन सुन थपिएको छ। यसले संस्थागत लगानीकर्ताको आकर्षण सुनप्रति अझै कायम रहेको देखाउँछ।
तर सुनको मूल्य उच्च हुँदा गहनाको मागमा भने कमी आएको छ। समीक्षा अवधिमा गहनाको माग १७ प्रतिशत र बार तथा सिक्काको माग १९ प्रतिशतले घटेको छ।
यसले सुनको मूल्यलाई सर्वसाधारणको खरिदभन्दा पनि केन्द्रीय बैंक तथा संस्थागत लगानीकर्ताको मागले बढी सहयोग गरिरहेको संकेत गर्छ।
सुनको तुलनामा चाँदीको मूल्यमा ब्याजदर र अमेरिकी डलरसँगै औद्योगिक मागको प्रभाव पनि बढी पर्छ। विशेषगरी सौर्य प्यानल उत्पादनमा चाँदीको प्रयोग महत्त्वपूर्ण भएकाले यस क्षेत्रको मागले चाँदीको मूल्य निर्धारणमा भूमिका खेल्छ।
तर पछिल्लो समय सौर्य प्यानल उत्पादनमा प्रतिइकाइ चाँदीको प्रयोग घटाउने प्रवृत्तिले औद्योगिक मागमा दबाब पर्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
अर्कोतर्फ, मेटल्स फोकसका विश्लेषक म्याथ्यु पिगटले चाँदीमा आधारित भौतिक धातु राख्ने कोषमा ठूलो लगानी भित्रिए सन् २०२७ मा चाँदीको औसत मूल्य ८४.४० डलरसम्म पुग्न सक्ने अनुमान गरेका छन्। यो विश्व बैंक र रोयटर्सको प्रक्षेपणभन्दा निकै उच्च हो।
सुनको मूल्यले आगामी दिनमा कस्तो दिशा लिन्छ भन्ने कुरा अमेरिकी मुद्रास्फीति, ब्याजदर नीति र डलरको अवस्थाले निर्धारण गर्ने देखिन्छ।
अमेरिकामा मुद्रास्फीति अपेक्षाभन्दा कम देखिएमा सुनको मूल्यले थप गति लिन सक्छ। त्यस अवस्थामा प्रतिऔंस ४ हजार १५० डलरको स्तर परीक्षण गर्दै दीर्घकालमा ४ हजार ८०० देखि ५ हजार डलरतर्फ अघि बढ्ने सम्भावना रहन्छ।
तर ब्याजदर बढ्ने सम्भावना बलियो भएमा सुनमा पुनः बिक्री दबाब आउन सक्छ। त्यसैगरी, चाँदीको मूल्यमा औद्योगिक माग र लगानीकर्ताको सक्रियताले निर्णायक भूमिका खेल्नेछ।
समग्रमा सुनलाई केन्द्रीय बैंकको निरन्तर खरिद र संस्थागत लगानीले आधार दिइरहेको छ भने चाँदीका लागि औद्योगिक खपत र लगानी प्रवाह प्रमुख चुनौती तथा अवसरका रूपमा देखिएका छन्। त्यसैले पछिल्लो मूल्यवृद्धि कायम रहन्छ वा पुनः गिरावट आउँछ भन्ने विषय आगामी अमेरिकी आर्थिक तथ्यांकले थप स्पष्ट पार्नेछ।
