काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्षको तेस्रो त्रैमाससम्म जीवन बीमकहरुबाट कुल ११ अर्ब ९ करोड ७१ लाख रुपैयाँ बराबरको पोलिसी सरेण्डर भएको छ । चैत मसान्तसम्म १४ जीवन बीमा कम्पनीका ८० हजार १८७ बीमितले पोलिसी त्याग गरेका छन् । तेस्रो त्रैमाससम्म पोलिसी सरेण्डर भएको रकम गत आवको सोही अवधिसम्मको तुलनामा ११.५९ प्रतिशत बढी हो । प्राधिकरणका अनुसार गत आवको तेस्रो त्रैमाससम्म ८१ हजार १३६ बीमितले ९ अर्ब ९४ करोड ४८ लाख रुपैयाँ बराबारको पोलिसी त्याग गरेका थिए । योसँगै जीवन बीमा कम्पनीहरुमा बीमितले तोकिएको समयमा पोलिसी नवीकरण र किस्ता नतिर्ने बीमितको संख्या पनि पछिल्लो समय बढ्दै गएको छ । पोलिसी सरेण्डरमार्फत् मासिकरुपमा अर्बौ रकम बाहिँरिदै गएपछि तथ्याङ्क सार्वजनिक गर्दा बीमितहरुलाई झनै प्रोत्साहन मिल्न सक्ने प्राधिकरणको भनाई छ । जीवन बीमा कम्पनीहरुले नै कम्पनीहरुको छुट्टाछुट्टै सरेण्डर डाटा नदेखाउन अनुरोध गरेबमोजिम एकमुष्ठ विवरण मात्रै सार्वजनिक गरिएको प्राधिकरणका एक अधिकारीले बताएका छन् ।
किन त्यागिन्छ बीमा पोलिसी ?
नेपालमा बीमा पोलिसी सरेण्डर हुनुका मुख्य कारणहरूलाई विभिन्न सामाजिक, आर्थिक, र संस्थागत पक्षबाट विश्लेषण गर्न सकिन्छ। नेपालमा हालको आर्थिक परिप्रेक्ष्यमा, धेरै व्यक्तिहरूको आम्दानी स्थिर छैन। महँगाईको वृद्धिले गर्दा परिवारका दैनिक खर्चहरू बढिरहेका छन्, जसले गर्दा बीमाशुल्क तिर्ने क्षमता घटेको छ। यसका कारण, बीमितहरूले आफ्नो पोलिसी सरेण्डर गरेर तत्कालको आर्थिक आवश्यकता पूरा गर्न खोज्ने गरेका छन्।
कसैले बीमा पोलिसी किन्ने निर्णय गर्दा, प्रायः बीमा अभिकर्ताको सल्लाहमा निर्भर हुन्छन्। तर, कतिपय अभिकर्ताहरूले बीमितको वास्तविक आवश्यकता र आर्थिक स्थिति बुझ्न बिना मात्र आफ्नो व्यक्तिगत स्वार्थका लागि पोलिसी सिफारिस गर्ने गरेका छन्। यसले गर्दा बीमितले आफ्नो क्षमता भन्दा बढी प्रिमियम तिर्नुपर्ने अवस्था आउँछ, जसले पछि सरेण्डरको निर्णयमा पुर्याउँछ।
नाेक्सानीकाे जानकारी नहुनु
धेरै बीमितहरूलाई आफ्नो पोलिसीका शर्तहरू, लाभ, र प्रक्रिया बारेमा स्पष्ट जानकारी हुँदैन। यसका कारण, उनीहरूले पोलिसी सरेण्डर गर्दा के के नोक्सानी हुन सक्छ भन्ने कुरा बुझ्न सक्दैनन्। अपर्याप्त जानकारीले गर्दा उनीहरू अनावश्यक रूपमा सरेण्डरको निर्णय लिन्छन्।
केही बीमा कम्पनीहरूले ग्राहक सेवा र दाबी प्रक्रिया सन्दर्भमा असन्तोषजनक अनुभव प्रदान गरेका छन्। दाबी प्रक्रिया ढिलो, पारदर्शिता अभाव, र ग्राहकसँगको कमजोर सम्बन्धले गर्दा बीमितहरूको विश्वास घटेको छ। यसले पोलिसी सरेण्डरको दर बढाएको छ।
नयाँ बीमा कम्पनीहरूको आगमनसँगै प्रतिस्पर्धा बढेको छ। केही अभिकर्ताहरूले पुराना पोलिसीहरू सरेण्डर गराएर नयाँ कम्पनीमा सिफारिस गर्ने गरेका छन्, जसले गर्दा उनीहरूले बढी कमिसन प्राप्त गर्न सक्छन्। यसले पोलिसी सरेण्डरको दरमा वृद्धि गरेको छ। केही बीमा पोलिसीहरूको बोनस दर घटेको छ, जसले गर्दा बीमितहरूको आकर्षण घटेको छ। यसका साथै, पोलिसी नवीकरण गर्दा लाग्ने चर्को जरिवाना र लामो समयसम्म नवीकरण नगरेको अवस्थामा पोलिसी ल्याप्स हुने अवस्था पनि सरेण्डरको कारण हो।
